Page 48 - Demo

Ugo Kapeto, miniatur%u00eb e shek. XV1Shp%u00ebrb%u00ebrja e Perandoris%u00eb FrankePas ndarjes s%u00eb perandoris%u00eb prej Traktatit t%u00eb Verdunit m%u00eb 843, luft%u00ebs civile mes Karoling%u00ebve, sulmeve t%u00eb Viking%u00ebve dhe ambicieve t%u00eb familjeve rivale, gjendja u b%u00eb e padurueshme. Shp%u00ebrb%u00ebrja e Perandoris%u00eb Franke Karolinge u zhvillua n%u00eb dy faza: n%u00eb faz%u00ebn e par%u00eb, nga atdheu i vjet%u00ebr frank lind%u00ebn dy mbret%u00ebri t%u00eb m%u00ebdha, Franca (frank%u00ebt per%u00ebndimor%u00eb) dhe Gjermania (frank%u00ebt lindor%u00eb). T%u00eb dyja jan%u00eb konsideruar franke p%u00ebr nj%u00eb koh%u00eb t%u00eb gjat%u00eb dhe %u00ebsht%u00eb e v%u00ebshtir%u00eb t%u00eb p%u00ebrcaktohet se kur k%u00ebta dy popuj jan%u00eb ndier m%u00eb shum%u00eb francez%u00eb apo gjerman%u00eb. Mbret%u00ebria Italiane ose Mbret%u00ebria Longobarde e dikurshme g%u00ebzoi edhe p%u00ebr pak koh%u00eb nj%u00eb periudh%u00eb pavar%u00ebsie, por gradualisht kjo mbret%u00ebri kaloi n%u00ebn hegjemonin%u00eb gjermane. Procesi i shp%u00ebrb%u00ebrjes q%u00eb filloi n%u00eb shekullin IX, nuk u ndal k%u00ebtu, por vazhdoi edhe brenda mbret%u00ebrive t%u00eb reja. N%u00eb Franc%u00eb, autoriteti mbret%u00ebror u shp%u00ebrfill thuajse plot%u00ebsisht dhe dal%u00ebngadal%u00eb u krijuan principatat territoriale. Mbret%u00ebrit e Franc%u00ebs, q%u00eb supozohej se qeverisnin t%u00eb gjith%u00eb vendin, n%u00eb fakt ushtronin kontroll vet%u00ebm rreth e qark Parisit, n%u00eb Ile de France, nj%u00eblloj si fisnik%u00ebt territorial%u00eb. N%u00eb shekullin X, kjo hap%u00ebsir%u00eb rreth Parisit qe teat%u00ebr i luft%u00ebs mes pasuesve t%u00eb Karoling%u00ebve dhe nj%u00eb sht%u00ebpie t%u00eb re, q%u00eb p%u00ebrfundoi me zgjedhjen n%u00eb fron t%u00eb Ugo Kapetos n%u00eb vitin 987. Ardhja n%u00eb fron e Kapeting%u00ebve nuk e ndaloi procesin e fragmentarizimit, i cili e la pushtetin n%u00eb duart e pronar%u00ebve t%u00eb tokave. Kufijt%u00eb e disa hap%u00ebsirave nuk shkonin m%u00eb shum%u00eb se 5 kilometra nga rezidenca e fortifikuar e zot%u00ebris%u00eb. Autoriteti u kishte kaluar udh%u00ebheq%u00ebsve krahinor%u00eb dhe mund t%u00eb flitet p%u00ebr zhdukje t%u00eb shtetit. Feudalizmi n%u00eb Franc%u00ebPeriudha postkarolinge %u00ebsht%u00eb periudha e feudalizmit klasik. P%u00ebrgjith%u00ebsisht, feudi n%u00ebnkuptonte territore t%u00eb administruara n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb trash%u00ebgueshme dhe me t%u00eb drejta t%u00eb plota nga nj%u00eb titullar, feudali, q%u00eb e kishte marr%u00eb k%u00ebt%u00eb pasuri nga nj%u00eb senjor, nj%u00eb zot%u00ebri, t%u00eb cilit ai duhej t%u2019i q%u00ebndronte besnik. Feudi kishte tri elemente: nj%u00eb territor t%u00eb dh%u00ebn%u00eb p%u00ebr shfryt%u00ebzim, var%u00ebsin%u00eb personale (vasalitetin ndaj nj%u00eb zot%u00ebrie m%u00eb t%u00eb lart%u00eb n%u00eb titull) dhe ushtrimin e pushteteve sovrane brenda k%u00ebsaj hap%u00ebsire nga ana e feudalit. Pra, feudalizmi %u00ebsht%u00eb nj%u00eb sistem ekonomik, politik dhe shoq%u00ebror, n%u00eb t%u00eb cilin toka, q%u00eb punohej prej bujkrob%u00ebrve, shfryt%u00ebzohej prej vasal%u00ebve n%u00eb shk%u00ebmbim t%u00eb sh%u00ebrbimit ushtarak dhe sh%u00ebrbimeve t%u00eb tjera ndaj feudal%u00ebve. Feudalizmi filloi gradualisht n%u00eb Evrop%u00eb n%u00eb shekullin IX dhe zgjati deri rreth shekullit XV. E gjith%u00eb jeta n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb ka qen%u00eb e bazuar mbi k%u00ebt%u00eb lloj marr%u00ebdh%u00ebnieje var%u00ebsie, q%u00eb fillonte 2.5 Monarkia Franceze gjat%u00eb mesjet%u00ebsLuigji IX %u00ebsht%u00eb i vetmi mbret francez i shpallur shenjtor me emrin Sh%u00ebn Luigj (Saint Louis). Sipas legjend%u00ebs, nj%u00ebher%u00eb, ai ishte shum%u00eb i s%u00ebmur%u00eb dhe n%u00eb rrezik jete. Nd%u00ebrsa bashk%u00ebshortja dhe zyrtar%u00ebt kryesor%u00eb ishin mbledhur t%u00eb d%u00ebshp%u00ebruar rreth shtratit t%u00eb tij, mbreti ngrihet papritur dhe me nj%u00eb z%u00eb t%u00eb dob%u00ebt k%u00ebrkon t%u2019i jepet nj%u00eb kryq. Ai e shtr%u00ebngon at%u00eb n%u00eb gjoks dhe bie n%u00eb kllapi. Kur zgjohet, %u00e7udit%u00ebrisht ndihet m%u00eb mir%u00eb dhe sh%u00ebrohet pas nja dy dit%u00ebsh. At%u00ebher%u00eb ai b%u00ebri nj%u00eb betim solemn: si shenj%u00eb fal%u00ebnderimi p%u00ebr rim%u00ebk%u00ebmbjen e tij, Luigji IX do t%u00eb shkonte n%u00eb kryq%u00ebzat%u00eb n%u00eb Tok%u00ebn e Shenjt%u00eb.Grimc%u00eb historike46